استراتژی ،داریم یا نداریم

معمولا مدیریت استراتژِیک درسازمان ازبرنامه ریزی ،اجرا و نظارت سخن میگوید.پاسخ احتمالی صاحبان کسب و کار به هریک از سئوالهای:

کجا هستیم ؟

کجا می‌خواهیم برویم؟

چگونه می‌خواهیم به آن مقصد برسیم؟

به معنای  استراتژی و  تفکر استراتژیک آن سازمان برای رسیدن به چشم انداز خود خواهد بود.

اما برنا مه ی استراتژیک در سازمان از مدیران چگونه به کارکنان منتقل خواهد شد؟

کارکنان یک سازمان چگونه در اجرای برنامه ی استراتژیک سازمان مشارکت میکنند؟

آیا استراتژی یک شرکت الزاماباید مکتوب باشد؟تا همه بتوانند آنرا بخوانند؟

و آیا مکتوب بودن استراتژی به معنای این است که شرکت تفکر و مدیریت و برنامه ریزی استراتژِک دارد ؟

به عنوان یک آنالوژی میتوان تصور کرد ،اگر سازمان را مانند یک کشتی در نظر بگیریم (کشتی تفریحی،اکتشافی ،تجاری،جنگی ،باری ،مسافری ،صیادی و یا حتی کشتی دزدان دریایی و جاسوسی) خدمه کشتی مانند کارکنان سازمان خواهند بود و ناخدای کشتی مانند مدیر اجرایی یا مدیر عامل آن .

مالکان کشتی به عنوان سهامدارن آن خواهند بود و دریا و اقیانوس به مانند فضای کسب و کار تجاری.

کشتی های دیگر و حتی قایق های کوچک به عنوان رقیبی که ممکن است، کارایی آنها همانند کشتی مورد نظرماباشد(مانند دوکشتی که کارشان صید ماهی است) یا نباشد، اما این کشتی ها در استفاده از دریا تاحدودی با هم رقابت دارند هستند.

شاید، هیچ ناخدایی استراتژی رسیدن خود به مقصد را مکتوب نکند . با ابن وجود ناخدا همه خدمه را آگاه کرده است که ماموریت کشتی چیست. همه ی خدمه کشتی میدانند، سفرشان از کجا شروع میشود و مقصد نهایی کجاست . میدانند چه مسیری را باید طی کنند، میدانند، در کدام بنادر توقف خواهندداشت .

برای چه هدفی به سوی مقصد حرکت خواهند کرد و بعد دل به دریا میزنند.

دریا اگر طوفانی یا آرام باشد ،دزدان دریایی اگر به آنها حمله کنند یا نکنند . همه برای هروضعیتی آماده هستند و آموزش دیده اند. در کشتی به اندازه کافی برای خدمه قایق نجات وجلیقه نجات هم تدارک دیده شده است. حتی سر آشپز و پرسنلش هم میدانند، که باید حواسشان به ذخیر آب و غذا باشد .و اگر لازم شد ،به ناخدا بگویند که برای تامین غذا در میانه ی راه فکر ی بکند. .

کشتی که از بندر به دستور ناخدا جدا میشود به نیت رسیدن به مقصدی حرکت میکند که برای همه معلوم و مشخص است.

مانند صاحبان کسب و کاری که از قاب پنجره اتاق کار خود رسیدن به قله کوه را در دوردست در ذهن خود میپروراند؛ ناخدا هم میداند که کشتی را باید به کجا برساند .

ظاهرا هیچ کشتی نیست که نداند، کجا میخواهد برود و هیچ سازمانی هم نیست که نداند به کجا میخواهد برسد .

اما همانطورکه به غیر از ناخدای کشتی خدمه ی آن هم میدانند،کجا میخواهند بروند کارکنان سازمان هم در کنار مدیران ،آن باید بدانند که سازمان از کجا شروع کرده به کجا و چگونه میخواهد برسد.

تازمانی که استراتژی در سازمانی مکتوب باشد، اما تنها کارایی آن پرکردن قفسه بایگانی سازمان باشد،همانند این است که خدمه یک کشتی ندانند قرار است به کجا بروند و منتظرباشند تا ناخدا مسیر جدید روزانه را اعلام کند ،تا روز به پایان برسد . اگردریا آرام باشدهمه خوشحال خواهند بود،اگر دریا طوفانی باشد مسیر را به سمتی که فکر میکنند آرام تر است تغییر میدهند ،این کشتی و خدمه اش همیشه درتوهم رسیدن هستند . رسیدن به جایی که نمیدانند کجاست و اگر برحسب اتفاق به بندری پررونق برسند، حتی نخواهند دانست که اینجا همان جاست که آرزوی رسیدن به آن را داشتند یا نه!

ممکن است همان بندر را به خیال رسیدن به جای بهتری که نمیدانند کجاست ترک کنند.و اگر در این سفر به بندری نرسند، همین که میتوانند به سلامت روی دریا شناور باشند و غذایی برای خوردن داشته باشند برایشان کافی است.

قاعدتا مدیران شرکتها استراتژی دارند، اما چون آنرا تدوین نمیکنند و یا تدوین می کنند اما نمیتوانند به درستی آنرا اجرا کنند و برای نظارت هیچ متر و معیاری ثابتی ندارند همیشه در اینکه به هدف خود رسیده اند یا نه تردید خواهند داشت.

مانند کشتی که هرروز به خیال رسیدن به بندری پُر رونق  تغییر مسیر میدهد.

استراتژی باید به گونه ای باشد که مانند ستاره ی قطبی برای همه خدمه قابل دیدن باشدو راهنمای خدمه کشتی باشد ؛خواه این استراتژی مکتوب باشد یا نباشد.

شاید خیلی از شرکتها سندی به عنوان برنامه استراتژیک در سازمانشان نداشته باشند؛ اما مانند کشتی که میداند به کجا میخواهد برود حتی اگر وسایل جهت یابی پیشرفته و رادار خودرا ازدست بدهند؛ با استفاده از ستاره ها به راه خود ادامه خواهند داد.

اما ناخدایی که مطمئن نباشد که خدمه اش میدانند که کشتی به کجا میخواهد برود نباید بابت رسیدن به مقصد خوش بین باشد. کشتی که ناخدا و خدمه ی آن ندانند به کجا میخواهند بروند تمایل خواهند داشت هر راهی را امتحان کنند اما محدودیت زمان و منابع به آنها اجازه نخواهد داد.

به نظر میرسد شرکتی که وارد فضای کسب و کار میشود؛ قاعدتا باید بداند که کجاست ؟ کجا میخواهد برود؟و چگونه میخواهد این مسیر را طی کند؟

ممکن است این آگاهی فقط در ذهن موسسان و سرمایه گذاران شرکت باشد، به صورت نگاه از قاب پنجره به فضای بیرون یا اینکه به صورت مکتوب جزو اسناد شرکت باشد.

به هرحال آگاهی همه اعضای سازمان مانند آگاهی همه خدمه کشتی دررسیدن به اهداف شرکت تاثیر مستقیم خواهد داشت.

با این وجودبه نظر میرسد آنقدر که داشتن تفکر استراتژیک برای مدیران کسب و کار مهم است مکتوب کردن استراتژی مهم نباشد .

تفکر استراتژیک داشتن به ما می گوید که: اعضای سازمان به عنوان عناصر محرکه سازمان ؛باید از استراتژی سازمان با خبر باشند و همراه مدیران مسیر حرکت را آگاهانه طی کنند.

با این وجود مکتوب نکردن و اجرایی نکردن استراتژی مکتوب؛ چه مشکلاتی ممکن است برای ما ایجاد کند؟ شاید جوابهایی از جنس زیر پاسخ به این سئوال باشد:

پرسنل ما هیچ وقت نخواهند دانست که هدف نهایی شرکت چیست .

معیارهای ارزیابی فعالیتهای ما ثابت نخواهند بود .

ممکن است هرزمان بنا به مصلحتی که پیش می آید روش اجرایی خودرا کلا عوض کنیم.

انحرافات خودمان را از معیارهایمان متوجه نمی شویم.

ارزیابیهایی که انجام میدهیم بدون در نطر گرفتن شاخص است.

همیشه تصور می کنیم همینکه سازمان ورشکست نشده است پس راه خود را به درستی طی کرده  است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *